Logo Background RSS

Isminiz@Tarih.gen.tr Uzantılı MSN
Forum

Emperyalizm’de Ekonomik Unsur

  • Ekonomik Unsur

    Sömürgeciliğin hızlanması ve emperyalizmin doğuşunu etkileyen ekonomik unsurlar arasında şunlar sayılabilir:

    1. Avrupa’da biriken sermaye fazlasına yeni yatırım olarak ve alanları;
    2. Makineleşmenin ürünü olan üretim fazlasına yeni pazarlar yaratma isteği;
    3. Avrupa’da nüfus artışına bir çare, yeni yerleşim alanları bulmak zorunlulu;
    4. Üretim sürecinin esası olan ham madde elde etmek isteği.

    Avrupa pazarlarının doymasıyla, üreticiler, denizaşırı bölgelerde açık pazarlar aradılar ve yöneticileri bu yönde baskı altında tuttular. Bu sıralarda Asya ve Afrika bu amaca hizmet edecek durumdaydı. Ayrıca, yatırımcı şirketlerin rahat çalışabilmesi için sömürge alanlarının güvenlik altına alınması gerekiyordu. Bunun da en güvenilir yolu, sömürgelerin doğrudan doğruya askeri denetim altına alınmasıydı. Böylece, ekonomik bakımdan yayılma, aynı zamanda siyasal yayılmayı da gerektirdi. Siyasal denetim şu bakımlardan da gerekliydi:

    i. Ekonomik yatırımda bulunacak yerlerde toplumsal sistem ve yönetim biçimi çok ilkeldi ve ticaretin gelişebilmesi için bu durumun biraz olsun düzeltilmesi gerekiyordu.
    ii. Yatırımlarda bulunan şirketler, öteki devletlerin şirketlerinin rekabetinden kurtulmak istemekteydiler ve bunu da devletin askeri gücü gerçekleştirebilirdi.
    iii. Ekonomik bakımdan geri kalmış ülkelerde rahat çalışabilmek, örneğin borçları zamanında alabilmek için, o ülke yönetimine baskıda bulunmak gerekliydi.

    Emperyalizmin yayılmasının ekonomik unsurları arasına yeni gümrük duvarları ve merkantilist doktrini de koymak gerekir. 19. Yüzyılın ikinci yarısındaki uluslar arası depresyonun etkisiyle 1879’da Almanya ve 1892’de Fransa, ülke ve sömürgelerinde ithalat gümrüğünü yükselttiler. Bunun giderek öteki Avrupa devletleri izledi. Böylece, Avrupa devletleri arasında yükselen gümrük duvarları, ticaretin sömürgelerle yapılmasını zorlayarak, denizaşırı endüstri çağında hiçbir devletin uzun süre kendi kendine yeterli kalamayacağını ve bu nedenle her devletin gümrük duvarlarıyla koruyacağı bir sömürge imparatorluğuna sahip olması gerektiğini öğretiyordu. İngiliz sömürge Bakanı Joseph Chamberlain, gün küçük ulusların günü değildir; gün imparatorluklarındır” derken, Avrupa’nın her yönden büyüklüğe tutkusunu yansıtmaktaydı.

    Ekonomik unsur, Alman ve Japon sömürgeciliğinde de etkili olmuştur. 19. Yüzyılın sonlarına doğru büyük endüstri devletleri haline gelen Almanya ve Japonya’nın bu durumlarına uygun sömürgeleri bulunmamaktaydı. Öteki sömürgeci devletlerle aralarındaki açığı kapatmak isteyen bu iki devlet, hızla sömürge sahibi olmaya başladılar.

    Not: Bu ilgili makale Oral Sander’in “Siyasi Tarih ilkçağlardan 1918’e” adlı eserinden yararlanıp yazılmıştır.
    Kitabı, İmge Kitabevi Yayınları’ndan temin edebilirsiniz.


    Siyasi Tarih’in Tüm Konuları İçin Yukarıdaki Siyasi Tarih  Sayfasına Bakmanızı Öneriyoruz.

Yorum Yazin


sitemap
site ekle