Logo Background RSS

» oral sander siyasi tarih

  • Steplerin Egemenli─či Mo─čollar Ve T├╝rkler
    Yazar: | Tarih: 20 Temmuz 2011 | Yorum Yok Yorum var

    3. Steplerin Egemenli─či: Mo─čollar ve T├╝rkler (1000 ÔÇô 1500)

    Siyasi tarihin ana konusu olan ÔÇťmodern devletÔÇŁ ve ├ža─čda┼č uygarl─▒k birbirine z─▒t gibi g├Âr├╝nen iki d├╝┼č├╝ncenin bile┼čimi ile olu┼čmu┼čtur. Yerle┼čik topluluklar─▒n yaratt─▒─č─▒ inan├ž ve itaate dayanan d├╝┼č├╝nceyle g├Â├žebe topluluklar─▒n yaratt─▒─č─▒ kendi kendilerine yeterli ve bireysel ├žabaya dayanan, irade d├╝┼č├╝ncesi. ┼×uras─▒ a├ž─▒kt─▒r ki, s├╝rekli yer de─či┼čtiren ve sava┼čan bir toplumda, birey kendi kendilerine yeterli ve disiplinli olmak zorundad─▒r. B├Âyle topluluklar─▒n ├Ânderleri de zorlayan de─čil, izlenecek ┼čefler olmak zorundad─▒rlar. ├ľnder genellikle se├žimle i┼čba┼č─▒na gelir. Yerle┼čik topluluklardaysa, ├Ânderlerin tanr─▒sall─▒klar─▒ vard─▒r ve do─ču┼čtan gelen do─čal bir hak olarak y├Ânetirler. Bu ko┼čullar alt─▒nda, g├Â├žebe halklar, yerle┼čik topluluklara d├Ânem d├Ânem yeni y├Ânetici ve aristokrasi sa─člam─▒┼člard─▒r. Bu, tarihin eski d├Ânemlerinin en ├Ânemli olgusu ya da ÔÇťritmiÔÇŁdir.

    ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á G├Â├žebe fethinin yaratt─▒─č─▒ yenileme ve canl─▒l─▒k yeni bir uygarl─▒k ├ž─▒karm─▒┼č, bu uygarl─▒k bir s├╝re sonra ├ž├╝r├╝y├╝p y─▒k─▒lmaya y├╝z tutunca, yeni bir g├Â├žebe fethinin do─čurdu─ču canl─▒l─▒k, binlerce y─▒ll─▒k d├Ânemsel de─či┼čikli─čin ana temas─▒n─▒ olu┼čturmu┼čtur. Bu d├Ânemsel de─či┼čiklik, modern toplumun ve ├ža─čda┼č tarihin temelidir. 1000 ile 1500 y─▒llar─▒ aras─▒nda 500 y─▒ll─▒k d├Ânem, steplerin ba┼člayan ve Ortado─ču ve AvrupaÔÇÖya kadar uzanan istilalar, bu ├žer├ževe i├žinde de─čerlendirmelidir.

    ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á S├Âz konusu d├Ânemde, d├Ârt-merkezli d├╝nya k├╝lt├╝rel dengesi, iki ├Ânemli olaydan k├Âkl├╝ bir bi├žimde etkilendi. Biri, 13. y├╝zy─▒lda Cengiz Han ve ard─▒llar─▒n─▒n istilas─▒yla en b├╝y├╝k noktas─▒na varan, T├╝rk ve Mo─čol kavimlerinin Avrasya steplerinden ├ževreye do─čru yay─▒lmalar─▒; ├Âtekiyse Bat─▒ AvrupaÔÇÖda g├╝├žl├╝ ve canl─▒ bir uygarl─▒─č─▒n y├╝kselmeye ba┼člamas─▒d─▒r. Bu iki ├Ânemli olay, ayn─▒ s─▒rayla incelenecektir.

    ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á 1000 ile 1500 y─▒llar─▒ aras─▒nda ÔÇťsteplerin egemenli─čiÔÇŁ olarak adland─▒r─▒lan d├Ânemi, olaylar─▒n genel ak─▒┼č─▒ dikkate al─▒nd─▒─č─▒nda, ├╝├ž ayr─▒ ba┼čl─▒k alt─▒nda incelemek m├╝mk├╝nd├╝r:

    (i)┬á┬á┬á┬á T├╝rklerin siyasal egemenli─či d├Ânemi (1000ÔÇô1200)

    (ii)┬á┬á┬á┬á ─░slamiyetÔÇÖin geni┼člemesinin Mo─čol istilalar─▒n─▒n etkisiyle duraklamas─▒ (1200 ÔÇô 1300)

    (iii)┬á T├╝rklerin egemenliklerini yeniden sa─člamalar─▒ (Osmanl─▒ Devleti) ve AvrupaÔÇÖya do─čru geni┼čleme (1300 ÔÇô 1500)

    Not: Bu ilgili makale Oral Sander’in “Siyasi Tarih ilk├ža─člardan 1918’e” adl─▒ eserinden yararlan─▒p yaz─▒lm─▒┼čt─▒r.
    Kitab─▒ ─░mge yay─▒nevinden temin edebilirsiniz.


    Siyasi Tarih’in T├╝m Konular─▒ ─░├žin┬áYukar─▒daki┬áSiyasi Tarih┬á┬áSayfas─▒na Bakman─▒z─▒ ├ľneriyoruz.

  • H─▒ristiyanl─▒k
    Yazar: | Tarih: 18 Temmuz 2011 | 1 Yorum var1 Yorum Yorum var

    d. H─▒ristiyanl─▒k

    Dar anlamda H─▒ristiyanl─▒k, MS 27ÔÇô30 y─▒llar─▒ aras─▒nda FilistinÔÇÖdeki Nazareth kentinde ─░saÔÇÖn─▒n vaaz vermesi ve ├Âlmesiyle ba┼člam─▒┼čsa da, ├Â─čretisi b├Âlgede uzun s├╝reden beri var olan MusevilikÔÇÖin de─či┼čik ko┼čullar alt─▒nda bir bak─▒ma tekrar─▒, bir bak─▒ma da geli┼čtirilmi┼č bi├žimi say─▒labilir.

    Yahudi dini hem tek tanr─▒l─▒ dinsel bir geni┼člik, hem de dar ve kat─▒ bir ─▒rk├ž─▒l─▒─č─▒n ilgin├ž bir kar─▒┼č─▒m─▒yd─▒. ─░saÔÇÖn─▒n ya┼čad─▒─č─▒ d├Âneme gelindi─činde, Yahudiler, t├╝m insanlar─▒ do─čru yola ├žekecek ve onlar─▒ ÔÇťTanr─▒ÔÇÖn─▒n se├žti─či halkÔÇŁ olan Yahudilerin iyilik├ži s─▒k─▒ denetimi alt─▒na sokacak olan bir kurtar─▒c─▒ ya da ÔÇťMesihÔÇŁ bekliyorlard─▒. M├ľ 63 y─▒l─▒nda dolayl─▒ bir bi├žimde RomaÔÇÖn─▒n bask─▒c─▒ ve bozuk y├Ânetimine giren Yahudiler ve b├Âlgenin ├žok tanr─▒l─▒ dinlerine inanan yoksul ve ezilmi┼č topluluklar─▒, Tanr─▒ÔÇÖn─▒n ya da tanr─▒lar─▒n s├╝rd├╝r├╝len haks─▒zl─▒klara daha uzun s├╝re izin vermeyece─čine ve yeni bir kurtar─▒c─▒ g├Ânderece─čine ┼čimdi daha ├žok inanmaya ba┼člam─▒┼člard─▒. ─░┼čte, ─░sa b├Âyle bir kurtar─▒c─▒ olarak ortaya ├ž─▒kt─▒ ve ├Â─čretisi gerek Yahudiler, gerekse yoksul ve umutsuz halk aras─▒nda h─▒zla yay─▒ld─▒.

    Yeni ├Â─čreti bir├žok bak─▒mdan Yahudi inan├žlar─▒na dayanmaktayd─▒: Ba┼čka inan├žlara kar┼č─▒ ho┼čg├Âr├╝s├╝zl├╝k, birbirine s─▒k─▒ ba─člarla ba─čl─▒ bir cemaat, d─▒┼č d├╝nyan─▒n temelde yabanc─▒ ve k├Ât├╝ oldu─ču inan─▒┼č─▒, inananlar aras─▒nda dayan─▒┼čma ve gelece─če umutla ba─članma gibi. Ama baz─▒ ├Ânemli noktalarda iki inan├ž aras─▒nda farkl─▒l─▒klar da vard─▒r. Bir kere, Musevili─čin aksine, ─░saÔÇÖn─▒n ├Â─čretisine Tanr─▒ÔÇÖn─▒n insanlar aras─▒nda ay─▒rd─▒─č─▒ ÔÇťse├žilmi┼č bir halkÔÇŁ yoktu; t├╝m insanlar─▒n karde┼č oldu─ču vurgulanmaktayd─▒. ─░kinci olarak, Yahudiler a┼č─▒r─▒ derecede aile ba─čl─▒l─▒klar─▒ olan ki┼čilerdi. ─░saÔÇÖya g├Âreyse, ÔÇťTanr─▒ sevgisinin b├╝y├╝k seli kar┼č─▒s─▒nda dar ve s─▒n─▒rl─▒ aile ba─člar─▒n─▒n yeri olamazd─▒.ÔÇŁ ├ť├ž├╝nc├╝ olarak, ─░saÔÇÖn─▒n ├Â─čretisi t├╝m ├Âzel zenginlik ve ki┼čisel avantajlara kar┼č─▒yd─▒. T├╝m insanlar, maddi ve manevi varl─▒klar─▒yla birlikte, Tanr─▒ÔÇÖn─▒n kat─▒na aittirler. Daha ├Ânce HindistanÔÇÖda Budizm ve HinduizmÔÇÖin, ┼čimdi de FilistinÔÇÖde H─▒ristiyanl─▒─č─▒n yay─▒lmas─▒, insano─člunun tarihinde ├Ânemli de─či┼čiklikleri ba┼člatm─▒┼čt─▒r. Her ┼čeyden ├Ânce, ├╝├ž inan─▒┼čta var olan, bu d├╝nyan─▒n ba┼čka bir d├╝nya i├žin k─▒sa bir ba┼člang─▒├ž oldu─ču anlay─▒┼č─▒,[1] insanlar─▒n her t├╝rl├╝ g├╝├žl├╝─če ve felakete kar┼č─▒ g├Â─č├╝s gerebilmelerini m├╝mk├╝n k─▒lm─▒┼čt─▒r. H─▒ristiyanl─▒─č─▒n yay─▒l─▒p g├╝├žlenmesini, b├╝y├╝k emperyalist devletlerin y─▒k─▒lmas─▒n─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r denebilir. Hi├ž olmazsa saf bi├žimiyle ilk ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ zaman yoksulun ve bask─▒ alt─▒nda inleyenlerin ac─▒lar─▒n─▒ dindirdi─či i├žin, b├Âyle zor zamanlar─▒n inan─▒┼č─▒ olmu┼čtur.
    (Devam─▒n─▒ Oku)

  • Uygarl─▒─č─▒n Global Nitelik Almaya Ba┼člamas─▒
    Yazar: | Tarih: 17 Temmuz 2011 | Yorum Yok Yorum var

    B. UYGARLI─×IN ÔÇťGLOBALÔÇŁ N─░TEL─░K ALMAYA BA┼×LAMASI (M├ľ 500 ÔÇô MS 1500)

    ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Globalle┼čme, k─▒saca, ÔÇť├že┼čitli insan topluluklar─▒n─▒n global bir sistem i├žine al─▒nmas─▒ s├╝reciÔÇŁ olarak tan─▒mlanabilir. ÔÇťSistemÔÇŁ, par├žalar─▒ aras─▒nda d├╝zenli ili┼čkiler olan bir b├╝t├╝nse, ├že┼čitli uygarl─▒klar aras─▒nda d├╝zenli ve s├╝rekli al─▒┼čveri┼čin, etkile┼čimin bulunmas─▒, bir dereceye kadar bug├╝nk├╝ d├╝nyan─▒n temel ├Âzelli─čidir ve yar─▒n b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de b├Âyle olacakt─▒r.

    ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Bilinen tarih boyunca, insan topluluklar─▒n─▒n co─črafi kapsamlar─▒n─▒n geni┼člemesine do─čru bir e─čilim g├Âr├╝lmektedir. Bu e─čilim, toplumsal ├Ârg├╝tlenmenin geni┼čleyen ├žer├ževesini g├Âsterir. 6000 y─▒l ├Ânce MezopotamyaÔÇÖn─▒n kent-devletleri aras─▒nda ÔÇťb├╝y├╝kÔÇŁ bir toplum olu┼čtu─ču zaman, bu b├Âlgenin ├žap─▒ en ├žok 1000 km iken, 2000 y─▒l ├Ânce Roma ─░mparatorlu─ču Akdeniz ├ževresinde ba┼čat g├╝├ž oldu─ču zaman 3200 kilometrelik bir alana yay─▒lm─▒┼čt─▒.

    ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Uygarl─▒k alan─▒n─▒n geni┼člemesi, bu d├Ânemde ├çin ve Hint d├╝nyalar─▒nda da g├Âr├╝lmektedir. Bu s├╝re i├žinde Mezopotamya, Anadolu ve M─▒s─▒r k├╝lt├╝r├╝ Grek d├╝nyas─▒na, Helen k├╝lt├╝r├╝ HindistanÔÇÖa kadar uzanm─▒┼č, ├çinÔÇÖde Hun ─░mparatorlu─ču HindistanÔÇÖla temasa ge├žmeye ba┼člam─▒┼čt─▒.

    ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Ne var ki, bu kar┼č─▒l─▒kl─▒ etkile┼čim uzun bir s├╝re aral─▒kl─▒ ve dolayl─▒ olmu┼č, bug├╝nk├╝ ve ger├žek anlamda ÔÇťglobalÔÇŁ bir nitelik kazanamam─▒┼čt─▒r.┬á

    Not: Bu ilgili makale Oral Sander’in “Siyasi Tarih ilk├ža─člardan 1918’e” adl─▒ eserinden yararlan─▒p yaz─▒lm─▒┼čt─▒r.
    Kitab─▒ ─░mge yay─▒nevinden temin edebilirsiniz.


    Siyasi Tarih’in T├╝m Konular─▒ ─░├žin┬áYukar─▒daki┬áSiyasi Tarih┬á┬áSayfas─▒na Bakman─▒z─▒ ├ľneriyoruz.

sitemap
site ekle