Endüstri devriminin ilk aşaması, sanayi devriminin ilk aşaması, sanayi inkılabının ilk aşaması

1. Endüstri Devriminin İlk Aşaması (1870’lere Kadar)

            18. yüzyılda başlayıp 19. yüzyılın ortalarına kadar süren bu endüstrileşme sürecine, demir ve kömürün asıl enerji kaynağı ve hammaddeyi oluşturduğu “makineleşme çağı” denebilir. Temel ve ayırıcı özelliği, makine kullanımının yaygınlaşması sonucu, büyük fabrikaların ortaya çıkmasıdır. Böylece, Avrupa’da temelde tarım işçilerinin toplumdan, fabrikalarda eşya üreten nüfusa doğru düzenli bir değişim olmuştur.

            Daha önceki dönemlerin ayırıcı niteliği nasıl avcı ve toplayıcı kabileler ile büyük toprak parçaları ise, endüstri çağının çarpıcı kurumu fabrikalar olmuştur. Fabrikaların ayırıcı ve önemli özellikleri şunlardır:

(i)                 Üretim süreci tek bir işletmede odaklaşmış bulunmaktadır.

(ii)               Fabrika ne kadar geniş bir alana yayılırsa, girişim o kadar ekonomik ve makineler de o kadar büyük olur.

(iii)             Fabrikalardaki makinelerin hepsi belirli bir işte uzmanlaşmıştır ve insan-dışı güçler tarafından çalışır.

(iv)             İşçiler yönlendirir ve çalışmaları, belirli bir ücret ve çalışma saatleri çerçevesinde, gelişmiş bir yönetici kadro tarafından denetlenir

(v)               Üretim, gelişmiş bir pazara yöneliktir.

            Bu temel özellikleriyle çalışan fabrikaların temel enerji kaynağı kömürdür. Gerçekten, endüstri devriminin ilk aşamasında, Avrupa ve Kuzey Amerika’nın her yerinde kömür, ekonominin her alanında asıl güç kaynağıdır ve bugün bile birçok ülkede bu temel özelliğini sürdürmektedir. (daha fazla…)

Sanat ve Toplum İlişkisi Üzerine Bir Deneme

Niye Sanat?
Sanat kelime olarak sık sık duyduğumuz ancak pek de yabancı olduğumuz bir kavram. Sanata bireysel baktığımızda bize ne kazandırır? Peki ya toplumsal yönü veya devletsel yönünden sanat ne kadar etkilidir? Aslında az çok araştıran, düşünmenin üstüne daha fazla giden kişilerin rahatlıkla cevap verebileceği bir sorudur. Almanya 2 tane dünya savaşından yenik ve harabe çıktığı halde 40 yıl kadar kısa bir süre zarfında gene güç dengelerini belirleyen devlet olduğunu ve bunu nasıl yaptığını hiç düşündünüz mü? Aslında bunu iki yolla yapmıştır. Biri sanayi diğeri ise sanattır. Olur mu öyle şey dediğinizi duyar gibiyim. Sanayi konusunda kimsenin pek itiraz edeceğini düşünmüyorum. Ama sanat konusunda çelişkiler yaşadığımızın farkındayım. Sanatı ele alalım. Sanayi kolları ihtiyaçtan yani ihtiyaç doğrultusunda doğmuştur. Ancak unutmayalım ki Ortaçağ’ın özellikle Avrupa için karanlık çağ olarak nitelendirilmesinin tek nedeni özgür düşüncenin yasaklanması ve kilise baskısıydı. Rönesans ile özgür düşünce, Reformla da kilisenin baskısı en aza indirildi. Peki rönesans denildiğinde bilim, sanat, edebiyat alanındaki gelişmeler olarak tanımladığımızı da belirtmek gerekir.
(daha fazla…)

ABBASİ SANATI

750 yılında halifelik Abbasilere geçmesi ile birlikte devletin merkezi Şam’dan Bağdat’a taşınmış İslam sanatı da doğuya doğru bir yayılma göstermiştir. Emeviler döneminde olduğu gibi Abbasiler döneminde de bir yandan fetihler sürmüş bir yandan da kültür ve sanat etkinliklerine ağırlık verilmiştir.
 Yapılarda malzeme olarak taş yerine kerpiç ve tuğlayı tercih eden Abbasiler, süslemede de Emevilerin kullandıkları mozaik ve freskonun yerine tuğla ve alçı denilen stuko kullanmışlardır. Stuko duvar kaplamaları ile duvar ve tavan süslemelerinde kullanılır.

a) Dini Mimari

     Daha önce değindiğimiz gibi dini mimaride ilk aklımıza gelen camilerdir.  Bu dönemde ilk türbe niteliğini taşıyan cami de bulunur.

Samarra Ulu Camisi (848–852): Halife Mütevekkil tarafından yaptırılan yapı, İslam dünyasının en büyük camisidir. Yapıda malzeme olarak tuğla ve kerpiç kullanılmıştır.  Günümüze yalnızca yuvarlak kulelerle çevrili dış duvarları ve minaresi kalmıştır.  Camide bitki motifli mozaikler, süsleme malzemesi olarak da stuko (alçı) kullanılmıştır.

Tolunoğlu Ahmet Camisi (879): Mısır’da kurulan Tolunoğulları kurucusu Ahmet tarafından yaptırılmıştır. Yapımında tuğla kullanılmıştır. 

Kubbetü’s Süleybiye Türbesi (862): Samarra’da bulunan bu yapı İslam sanatının ilk türbesi olarak kabul edilir. İç içe iki sekizgen duvarlardan oluşun bu yapının ortasında kubbe ile örtülü merkezi bir bölüm vardır. İki sekizgen arasında koridor bulunmaktadır. Ayrıca dış sekizgende bulunan kapılar günümüzde şuan pencereye dönüştürülmüştür.

(daha fazla…)