1715-1718 Osmanlı-Avusturya-Venedik Savaşı
Osmanlı-Avusturya savaşları
Tarih 1715-1718 Bölge Macaristan Sonuç Pasarofça Antlaşması
Taraflar
Osmanlı İmparatorluğu	Avusturya Venedik
Kumandanlar
Silahdar Damat Ali PaÅŸa

1715-1718 Osmanlı-Avusturya-Venedik Savaşı Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu ‘nun Karlofça AntlaÅŸması’yla kaybettiÄŸi toprakları geri almak amacıyla savaÅŸtığı ancak baÅŸarısızlıkla sonuçlanmış bir savaÅŸlar dizisidir.Kanuni döneminde 0smanlı-Avusturya iliÅŸkilerinin temelinde Maceristana hakim olma istegi yatıyordu.

Savaşı hazırlayan nedenler

Osmanlı-Kutsal Ä°ttifak SavaÅŸları’nda uÄŸranılan yenilgi ve bu savaÅŸları takiben 1699′da imzalanan Karlofça AntlaÅŸması sonucu Mora ve Macaristan’ın kaybedilmesi Osmanlı Devleti’ni çok sarsmıştı. Ancak 1711′de Çar Büyük Petro önderliÄŸindeki Rusya’yla yapılan Prut Savaşı’nın kazanılması Osmanlı Devleti’ni bir ölçüde cesaretlendirdi. Venediklilere kaybedilen Mora Yarımadası’nda yaÅŸayan Ortodoks halk Katolik baskısından memnun deÄŸildi ve tekrar Osmanlı yönetimine girmeyi istiyorlardı. Osmanlılar 8 Aralık 1714 tarihinde Venedikliler’e savaÅŸ açtılar. Sadrazam Silahdar Damat Ali PaÅŸa Modon, Koron ve Navarin’i alarak Mora’yı geri kazandı (22 AÄŸustos 1715). Avusturyalılar Osmanlıların Venediklilere karşı gösterdikleri baÅŸarıdan memnun olmadılar. Mora’nın geri alınmasını Karlofça AntlaÅŸması’nın bir ihlali olarak saydılar. Osmanlı Devleti’nden Mora’yı Venedik Cumhuriyeti’ne geri vermesini istediler. Osmanlılar bu isteÄŸi kabul etmeyerek Avusturya’ya savaÅŸ açtılar.

Petrovaradin Savaşı

Petrovaradin Meydan Muharebesi
1715-1718 Osmanlı-Avusturya-Venedik Savaşı
Jan Pieter van Bredael (1683-1735) tarafından yapılmış Die Schlacht bei Peterwardein adlı tablo.
Tarih 5 Ağustos 1715 Bölge Petrovaradin, Sırbistan Sonuç Avusturya zaferi
Taraflar
Osmanlı Devleti	Avusturya
Kumandanlar
Damat Silahtar Ali PaÅŸa	Savoy prensi Eugene
Güçler
120.000	83.000
Kayıplar
3000-6000	3027

Petrovaradin meydan muharebesi 5 Ağustos 1716 tarihinde bugünkü Sırbistan’ın Novi Sad bölgesinde Osmanlı ordusunun Avusturya karşısında yaptığı bir meydan muharebesidir. (Varad, Sırpça Petrovaradin, Macarca Petervarad) Savaşı Avusturya ordusu kazanmıştır.

Savaşın sebebi

Osmanlı Devleti 1699 yılındaki Karlofça antlaÅŸmasıyla Venedik Cumhuriyeti’ne terk edilen Mora topraklarını yerli halkın da yardımıyla 1714 Aralık ayından itibaren geri almaÄŸa baÅŸlamıştı. Ancak Venedik ile ittifak antlaÅŸması yapan Avusturya Mora’nın yeniden Venedik’e terk edilmesi için baskı yapıyordu. Osmanlı imparatorluÄŸu bu baskıya savaÅŸ ilan ederek karşılık verdi[1]. Böylece baÅŸlayan1715-1718 Osmanlı-Avusturya-Venedik Savaşı’nın en önemli meydan muharebesi Petrovaradin savaşıdır.

SavaÅŸ

Osmanlı ordusuna Sadrazam Damat Silahtar Ali Paşa (1667-1716) , Avusturya ordusuna ise Savoy prensi Eugene (1663-1736) komuta ediyordu. Savaş başladıktan sonra merkezde Silahtar Ali Paşa, sağ kanatta da Anadolu valisi Ahmet Paşa Avusturyalılar’ı geriletmeyi başardılar. Fakat, Avusturyalılar sağ kanattaki çekilmeyi durdurmak için yedekteki Alman süvarileri ile karşı hücuma geçtiler.  Üstelik,Tuna nehri üzerindeki Avusturya donanması da top atışları ile kanadı sarsmağa başladı. Bu sırada Ahmet Paşa’nın da vurulması üzerine sağ kanatta bozgun işaretleri görülmeğe başlandı. Merkezde durumu düzeltmek için çabalayan Silahtar Ali Paşa’nın vurulması ise genel bir bozguna yol açtı. Böylelikle savunmadaki Avusturya ordusu kendinden daha büyük bir orduyu bozguna uğratmış oldu.

Meydan savaşının savaşa etkisi

Meydan savaşını kazanan Avusturyalılar daha sonra bir önceki savaşta Avusturya ordusuna başarıyla direnen Banat eyaleti merkezi Temeşvar kalesini kuşattılar. Uzun bir kuşatma sonrasında Avusturyalılar 15 Ekim tarihinde Osmanlı imparatorluğunun elindeki bu son Macar kalesini de ele geçirdiler. ( Romence ismi Timişiora olan Temeşvar ikinci Dünya savaşı sonrasında Batı Romanya’da kalmıştır. ) Avusturyalılar bir yıl sonra da Belgrad’ı ele geçirdiler. Osmanlı tarafı barış istedi ve 1718 yılında Pasarofça antlaşması imzalandı.

Uzun vadede savaşın sonucu

Petrovaradin meydan savaşı 1715-1718 savaşının kaderini tayin eden savaştır. Gerçi bu savaştaki toprak kayıpları çok önemli sayılmaz. Çünkü bir sonraki savaşta Temeşvar hariç, kaybedilen topraklar geri alınmıştır. Fakat savaş Avrupalılar’daki Osmanlı imparatorluğunun yenilmezlik inancını sona erdirmiştir. Çünkü Osmanlı imparatorluğu Avusturya karşısında nispeten kısa süre içersinde kesin yenilgiye uğramıştır. (Bir önceki savaşta da Osmanlı imparatorluğu yenilmişti. Ancak o savaşta Osmanlı İmparatorluğu aynı anda pek çok cephede savaşmak zorundaydı.)

Pasarofça Antlaşması

Pasarofça Antlaşması
İmza - yer	21 Temmuz 1718 Pasarofça
İmzacı devletler	Avusturya İmparatorluğu Osmanlı Devleti
Dilleri	Osmanlıca, Almanca

Pasarofça antlaÅŸması, 1714-1717 Osmanlı-Avusturya- Harbine son veren, yukarı Sırbistan, Belgrad ve Banat yaylasının Avusturya’ya; Dalmaçya, Bosna ve Arnavutluk kıyılarının Venedik’e verilmesi, Mora Yarımadası Osmanlılarda kalması gibi maddeleri içeren 21 Temmuz 1718′de imzalanan antlaÅŸmadır. AntlaÅŸma Osmanlı sultanlarından III. Ahmed Han (1703-1730) zamanında, Mora-Tuna kavÅŸağında Sırbistan’nın (ÅŸimdi Sırpca adı Požarevec, Almanca adı Passarowitz olan) Pasarofça kasabasında yapıldı.

Venedikliler Karlofça AntlaÅŸması hükümleri tamamen ihlal ederek KaradaÄŸ’daki isyanı teÅŸvik edip isyancılara yardım edince ve Ä°stanbul-Mısır seferleri yapan Osmanlı ticaret ve hac gemilerine saldırınca 1715de Sadrazam Silahdar Damat Ali PaÅŸa Venedik Cumhuriyeti’ne savaÅŸ ilan ederek Mora Seferine çıktı. Bu seferi Korint, Anapoli, Modon, Koron, Navarin kalelerini fethederek zaferle sonuçlandırdı. Fakat Venedik’in baÄŸdaşığı olan Avusturya sert bir tepki ile, Karlofça AntlaÅŸması gereÄŸince Mora’nın Venediklilere geri verilmesini istemesi üzerine, Avusturya’ya da savaÅŸ açıldı.

Sadrazam Silahdar Damat Ali PaÅŸa, Osmanlı ordusu ile birlikte Macaristan’a girdi. Petervaradin Savaşı’nda Savoy Prensi Eugen komutasındaki Avusturya ordusu Osmanlı kuvvetlerini bozguna uÄŸrattı (5 AÄŸustos 1716) ve Sadrazam Silahdar Damat Ali PaÅŸa ÅŸehit düştü. Bu bozgundan sonra TemeÅŸvar kalesi yitirildi ve Osmanlı ordusunda olan çözülme ile dağınık ve disiplinsiz birlikler Belgrad’a çekildi. Ordunun burada biraz tutunması ile birlikte, ta gerilerde Edirne ve Ä°stanbul’da panik ortaya çıktı. Yeni Sadrazam Hacı Halil PaÅŸa ordunun donatım iÅŸleri ile meÅŸguldu ama 1717deki savaÅŸlar hezimetin boyutunu büyüttü; 18 AÄŸustos 1717 tarihinde Belgrad düşman eline geçti. Belgrad’dan ta NiÅŸ’e kadar yörelerinin Müslüman ve Türk halkı aç ve çıplak Edirne ve Ä°stanbul yoluna düştüler. Yeni sadrazam Tevkii NiÅŸancı Mehmed PaÅŸa altında, ordu Avusturya cephesinde Bosna ve Vidin’de baÅŸarılar elde etti. Ä°brahim PaÅŸanın teÅŸebbüsleri sayesinde Avusturyalılarla barış yapılmasının kararlaÅŸtırılmasından sonra, 1718′de sadrazamlığa getirilen Damat Ä°brahim PaÅŸa barış teklif etti.

Osmanlı Devletini Şıkk-ı sânî Defterdarı (Mâliye Müsteşarı) Silâhtar İbrâhim Efendi başkanlığındaki heyet temsil etti. Pasarofça’da Kont Virmond başkanlığında Avusturya ve Carte Ruzigi başkanlığındaki Venedik heyetlerinden başka, Felemenk (Hollanda) temsilcisi Collyer Kontu ile İngiltere temsilcisi Sir Robert Sutton da vardı. İki ay kadar süren konferanstan sonra; Avusturya ile yirmi madde ve bir ilâve, Venediklilerle de 26 madde üzerinden, 21 Temmuz 1718 tarihinde antlaşma imzalandı.

Antlaşmaya göre,

Avusturya ile Niş, Banat Dağları ve Transilvanya Alpleri hudut kesildi.

Mülteci olarak Osmanlı Devleti’ne sığınan Erdel prensi II. Rákóczi Ferenc ailesiyle beraber Osmanlı-Avusturya sınırında oturmak ve emniyeti saÄŸlanmak ÅŸartıyla iade edilecekti.

Venedikliler, Mora Yarımadasını, Korintos ile çevresini, Egin Körfezindeki adaları, İyonya Adalarını, Aya Mavri Adasını ve Girit’te üç iskeleyi Osmanlı Devletine verecekti.

Ä°ran yoluyla Avrupa’ya gelen tüccarlar, dönüşte Tuna gümrük vergilerinden muaf tutulacaktı.

Pasarofça AntlaÅŸmasıyla, Osmanlı Devleti; Avusturya’ya toprak vermesine raÄŸmen, Venedik’ten aldı. Avusturya’ya verdiÄŸi toprakları, daha sonraki antlaÅŸmalarla, Tamışvar hariç, geri aldı. Pasarofça AntlaÅŸması sonrasında Osmanlı Devleti batı dünyasının üstünlüğünü ilk kez kabul etmiÅŸ ve batılı tarzda ıslahatların yapıldığı Lale Devri’ne girmiÅŸtir.