Logo Background RSS

Isminiz@Tarih.gen.tr Uzantılı MSN
Forum

Selçukluların Menşei

  • Selçukluların Menşei

    Selçuklular, yirmi dört Oğuz boyundan Üçoklara bağlı olan Kınık boyuna mensupturlar. Kınık boyu, ilk defa Selçuklular ile yönetici sınıfına yükselmiş bir boydu. Kaşgarlı Mahmud, bu dönemde Kınık boyunun Oğuz boyları sıralamasında üst sıralara çıkarak Selçuklular açısından önemini vurgulamıştır. Dudak bey, bu dönemde Oğuz yabgusunun “Subaşı” unvanı ile yardımcısı durumundaydı. O dönem kaynaklarına göre Dudak Bey için “deniz yaylı” anlamında “iyi ok atan, iyi yay kullanan” bir kişi olarak bahsedilmektedir. Selçuk oğullarının Dudak Bey’den daha ileriki soyları hakkında kesin bir bilgimiz bulunmamaktadır. Selçuklular Oğuzname’de soylarını Oğuz Han’a bağlamaktadırlar. Kaşgarlı Mahmud ise, Selçuklu atalarının Afrasiyab’a dayandığını belirtmektedir. Efrasiyab Şehname’si incelendiğinde Oğuzhan ile Afrasiyab’ın aynı kişi olduğunu ileri sürülebilir. Selçuklular Gazneli Mesud’a vergi vermeyi reddederken gerekçe olarak han neslinden geldiklerini ileri sürmüşlerdi. Bu bilgi, Selçuklu hanedan neslinin Oğuz Han’dan geldiği inancının Selçuklu Devleti’nin kuruluşundaki tesirini gösterir. Selçuklular saltanatı elde ettikten sonra “Afrasiyab’ın oğlu Keyhüsrev’den kaçıp Türkmen’in Kınık uyruğu içine gelip, orada büyüyüp yaşadı Biz onun oğullarıyız, Afrasiyab neslindeniz” diye, Afrasiyab’a kadar otuz beş batın sayıp şecere uydurmuşlardır. Sade bir Türkmen oymağı olmalarına rağmen kendilerini Afrasiyab yani hakanlılar neslinden göstermeleri, Kınık boyunun başlangıçta Oğuz kabileleri listesinin en sonunda gösterilmesi ile ilgilidir. İran fütuhatından sonra Kınık boyu listenin en üstüne çıkarılarak, Kayı yerine Kınık yazılmıştır.

    Selçukluların ilk defa tarih sahnesine çıktıkları dönemde Oğuz boylar hiyerarşisinde Osmanlılara göre alt düzeyde iken daha sonra en üste çıkarılmıştır. Göçebe olan Selçuk Oğuzları, yerleşik toplumların yaşadığı İslam topraklarına hakim olduklarında bu asabiyet duygularını geliştirerek medeni olan bir topluluğun yöneticiliğini başarmışlardır. Yerleşmiş olan Türkmenler, bulundukları ortamda göçebe kimlikleri ile Türk-İslam devletinin yapısını oluşturdular. Bu yüzyılda bu gelenek ilk defa onların devlet kuruluşlarında ilk adım olmuştur.

    Kaynak: Prof. Dr. Mustafa Demir, “Büyük Selçukluların Tarihi” s. 11-12

    NOT: Afrasyap ya da Efrasiyab, Firdevsi’nin yazdığı Şehname adlı eserindeki efsanevi kral ve kahramandır.

Yorum Yazin


sitemap
site ekle