Bakır Çağı

Bakır TaÅŸ Çağı veya Kalkolitik ÇaÄŸ M.Ö. 5000-3000 arasında yaÅŸanmış bir tarih öncesi dönemdir. Bakır Çağı’nın bir diÄŸer adı Maden TaÅŸ Çağı’dır.

Dönem hakkında

Adını taşın yanısıra bakır kullanımından da alan Kalkolitik ÇaÄŸ, kültür tarihinde ilk ön kent kültürlerinin baÅŸladığı dönem olarak bilinir. Yeni veriler, madenin ilk iÅŸlenmesinin Neolitik ÇaÄŸ’ın Çanak Çömleksiz evresinde baÅŸladığını ortaya koymuÅŸsa da, kullanımının çeÅŸitlenmesi ve yaygınlaÅŸması bu dönemde gerçekleÅŸmiÅŸtir. M.Ö. yaklaşık 5000-3000 yılları arasına tarihlenen Kalkolitik ÇaÄŸ, Ä°lk, Orta ve Son olmak üzere üç aÅŸamada incelenir.

GeliÅŸkin tarım ve hayvancılık, deÄŸiÅŸimleri giderek çabuklaÅŸtıadamları, çeÅŸitli zanaatçılar gibi farklı grupların yanısıra anıtsal mimari, savunma ve sulama sistemleri, uzak mesafe ticareti ile lüks/prestij maddelerinin ticareti geliÅŸmiÅŸtir. Bu geliÅŸim sonucu, Anadolu’da, söz konusu çaÄŸ yerleÅŸme yerlerinin (Adana), Yumuktepe Tarsus, Mersin, Arslantepe (Malatya), DeÄŸirmentepe (Malatya), Girikihaciyan (Diyarbakır) sayılabilir.

Bakır Çağı aynı zamanda Kalkolitik Çağ demektir. Bakır Çağı yani Kalkolitik Çağ kendi dönemi içinde iki döneme ayrılmaktadır. Bunlar ise,

- Erken Kalkolitik
- Geç Kalkolitik

 Erken Kalkolitik
Geç Neolitik dönemde yaÅŸanan yangınlardan sonra ileri üretici dönem denen Kalkolitik dönem baÅŸlamıştır. Bu dönemin en önemli özelliÄŸi taÅŸ aletlerin yanısıra bakırın da kullanılmaya baÅŸlamasıdır. Ä°kinci belirgin özellik ise özgün bezemeli kaplardır. Kalkolitik Çağın ilk evresi olan Erken Kalkolitik’te nüfus artışıyla birlikte yerleÅŸim yerlerinde de bir artış görülmektedir. Önemli yerleÅŸim yerleri arasında Hacılar, Kuruçay, Can Hasan, Köşkhöyük, Yümüktepe, Tülintepe, NorÅŸuntepe, Korucutepe,Kurban Höyük, Samsat ve Tilkitepe sayılabilir. tüm bu yerleÅŸimlerin yanısıra DoÄŸu Anadolu’da, günümüz Malatya ÅŸehrinin sınırları içersinde yer alan Aslantepe (Eski Malatya)yerel kalkolitik kültürlerin anlaşılması ve doÄŸru algılanması için oldukça büyük bir önem taşımaktadır. Mezopotamyanın etkisi ile bölgede bir kentleÅŸme sürecinin baÅŸladığı fikiri Aslantepe ve Hacınebi (Åžanlıurfa)gibi kazılardan elde edilen buluntularla deÄŸiÅŸmiÅŸ. Anadolu yerli insanının da kendi içersinde bir ÅŸehirleÅŸme sürecine girmiÅŸ olduÄŸu anlaşılmıştır.

 Geç Kalkolitik
İkinci evreyi oluşturan geç kalkolitik dönem kabaca M.Ö. 4. bine tarihlenir. Anadolu bu dönemde büyük olasılıkla Boğazlar üzerinden gelen göçlere sahne olmuştur. Buna bağlı olarak nüfus artmış ve yeni yerleşim yerleri ortaya çıkmıştır. Artık Anadolunun bütününde homojen bir kültürden söz etmek söz konusu değildir. Göçlerle gelen etkiler sonucu eski ince kap formlarının yanında onlardan tümüyle farklı, siyah zemin üzerine beyaz boya ile yapılmış çizgilerle bezenmiş yeni kap çeşitleri ortaya çıkmıştır. Daha önceki gerçekçi Anatanrıça figürinlerinin aksine son derece soyut, fakat yine Anatanrıçayı ifade eden, mermerden yapılma idoller yaygınlaşmıştır. Küçük kutsal alanlardan başka ortak tapınaklar bulunmamaktadır. Genel olarak sadece bebekler ev içlerine gömülmüştür. Yetişkinler ise yerleşim dışına gömülmektedir. Halk tarım ve hayvancılıkla yaşamını sürdürmekte, zaman zaman avcılık ve balıkçılık da yapmaktadır. Maden kullanımıyla ilgili olarak ticaret oldukça yaygınlaştırılmıştır.