Logo Background RSS

Isminiz@Tarih.gen.tr Uzantılı MSN
Forum

Türklerde Hakimiyetin İlahi Temelleri

  • Hakimiyetin İlahi Temelleri

    Türklerde hâkimiyetin kaynağı ilâhî idi. Tanrı, hâkimiyeti doğrudan doğruya değil, bir vasıta ile kullanmaktaydı. Bu vasıta da Türk Kağanı idi. Bu duruma göre, Türk Kağanına devlet idare etme güç ve yetkisi, Tanrı tarafından bağış olarak verilmekteydi. Aynı şekilde, Türk Kağanı da kendisini Tanrı tarafından seçilmiş ve bazı olağanüstü güç ve yeteneklerle donatılmış bir kimse olarak görmekte ve kabul etmekteydi. Aynı inanışı halk da paylaşmaktaydı.

    Tanrı bağışı olan bu güç ve yetenekler Göktürk yazıtlarında şu kavramlarla ifade edilmiştir:

    a. “Kut” (siyasî iktidar),
    b. “Ülüg veya ülüş” (kısmet,nasip, pay),
    c. “Küç” (güç).

    Burada Kut, devleti tanrı tarafından yönetme yetkisinin tanrı tarafından verildiğine inanılırdı. Bir kişinin yönetimi ele geçirebilmesi halinde kut kendisi olur ve bu gücün tanrı tarafından verildiğini böylelikle seçilmiş olduğu için bunun tanrının takdiri olduğu düşüncesi hakimdir. Böylelikle devleti yöneten kişi ilahi bir gücü de arkasına alıp devleti yönetmekteydi. Bu anlayışla halkın buyruğunu göstermesi sağlanılırdı.

    Ülüg veya Ülüş ise, kısmet, nasip, pay anlamına gelip kağan olmayı başarmış kişinin yani kut olan kişi aynı zamanda ülüg veya ülüş ile elde edilen gelirleri adaletli, eşit bir şekilde halka dağıtma yetkisi de verilmiş olunuyor. Kut ile siyasi güç elde eden hükümdar, ülüg ile de iktisadi güç kazanmıştır. Göktürk yazıtlarında kağanın görevlerinden biri de aç halkı doyurmak, giysisi olmayanı doyurmak olarak yer almış ve burada da kağanın ülüg veya ülüş görevinden bahsetmiştir.

    Küç veya Güç ile anlatılmak istenen ise; Tanrının kut olan kişiye yani hükümdar olan kişiye güç bahşedilmesi, güç vermesidir. Hükümdar kazandığı mücadelelerde özellikle bu başarının tanrının kendisine verdiği güçle olduğu vurgulanmıştır. Aynı zamanda hükümdar bu güçle, tanrının kendisini kurt, düşmanı da koyun gibi gösterildiğine inanılırdı. Burada vurgulanan düşünce ise bir koyunun kurt karşısında ne kadar şansı varsa işte düşmanın da bir kağan karşısında bu kadar gücü var şeklinde düşünülmüştür. Bu yüzden kağan kazandığı başarılarla tanrıya hayvanlar kurban edilerek minnettarlığını gösterirdi. Sosyolojide bu kavrama “karizmatik iktidar” denilmiştir. Eski Türk devletlerinde iktidar “karizmatiktir”
    -
    NOT: Bu ilgili makale, Gazi Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Öğretim Görevlisi Sayın Prof. Dr. Salim Koca’nın “Eski Türklerde Devlet Geleneği ve Teşkilâtı” adlı makalesinden yararlanılarak hazırlanmıştır.

Yorum Yazin


sitemap
site ekle