Mayıs, 2014 | Tarih Kütüphanesi - Part 3

Logo Background RSS

» 2014 » Mayıs

  • Halaçlar Boyu
    Yazar Tarih Mayıs 6th, 2014 | Yorum Yok Yorum var

    Halaçlar Türk Boyu

    Halaç adı tarih sahnesinde 886 yılından önce çıkmıştır. Daha doğrusu bu onların ilk görünüşleridir. Taraz’dan Yukarı Barshan’a giden yolun üzerindeki konaklar hakkında bilgi verilirken Cermiyye  (Keşra Bas) denilen yerde Karlukların kışladıklarını, Halaçlar ın da Karlukların yakınında bulunduğu İbn Hurdadbih tarafından bildirilmiştir. Daha sonra yine Türk illerinden söz edilirken artık Halaçların Ceyhun ırmağının Horasan tarafında olduklarından bahsedilir. Demek ki, bir kısım Halaç, Taraz’da kalırken önemli bir kitle Horasan’a geçmiştir. Horasan’dan güneye doğru ilerleyen Halaçlar, Sistan’a inerek orada yurt tuttular. Gazneliler ve Gorluların tabiyetine girdikten sonra Türk Delhi Sultanlığı devrinde de mühim roller oynadılar. 1290 yılında bu devletin 1320 yılına kadar parlak bir devir yaşamasına sebep oldular. – NOT: Ahmet Yesevî Üniversitesi, Tarih Bölümü Öğretim Görevlisi Sayın Prof. Dr. Ahmet Taşağıl’ın Genel Türk Tarihi Ansiklopedisi’nin 2. cildinde yer alan “İslam Öncesi Devrede Orta Asya’da Yaşayan Türk Boyları” adlı makalesinden yararlanılarak yazılmıştır.

  • Çikler Boyu
    Yazar Tarih Mayıs 5th, 2014 | Yorum Yok Yorum var

    Çikler

    Kitabelerde 709 yılında ilk defa adlarından bahsedilen Çikler, Kırgızlarla yakın bölgede Yenisey civarında yaşıyorlardı. Bilge Kağan, onlar üzerine sefer tertiplemiş ve Örpen adlı mevkide savaşmıştı. Neticede devlete bağlanmışlardır.

    II. Göktürk Devleti’nin yerine kurulan Uygur Kaganlığının da hükümdarı olan Bayan Çor (Mo-yen Çor) 750 yılında Çiklerin üzerine yürüdü. İkinci ayın on dördünde Kem Irmağı’nın kenarında onlarla savaşmıştır. 751 ve takip eden zaman sürecinde bu sefer bir tutuku kumandasında bir ordu gönderdi. Neticede Çiklerin ülkesinde ileri karakollar kuran Bayan Çor, bu bölgeyi tamamen kendine bağlamayı başarmıştır. Hatta onların üzerine tutuk, ışbara, tarkanlar tayin etmiştir. Diğer yandan X. asırda ortaya çıkan İrtiş Irmağı civarındaki Kimeklerin, Çiklerin devamı olduğu düşünülmüştür.

    NOT: Ahmet Yesevî Üniversitesi, Tarih Bölümü Öğretim Görevlisi Sayın Prof. Dr. Ahmet Taşağıl’ın Genel Türk Tarihi Ansiklopedisi’nin 2. cildinde yer alan “İslam Öncesi Devrede Orta Asya’da Yaşayan Türk Boyları” adlı makalesinden yararlanılarak yazılmıştır.

  • Karluklar
    Yazar Tarih Mayıs 5th, 2014 | Yorum Yok Yorum var

    Karluklar

    Tarih sahnesinde ilk göründükleri sırada Karlukların, Altay Dağlarının batısında Pu-ku-chen suyu kenarında bulunduklar gösterilmektedir. Burası onların ilk yurtları olmayabilir. Ancak, 630 yılından önce Karlukların yaşadığı bölge konusunda bize fikir vermektedir.
    Bilindiği gibi 627 yılını takiben Doğu Göktürk ülkesinde büyük bir boylar kalkışması hareketi oldu. O sırada Batı Göktürk ülkesi hükümdarı T’ung Yabgu’ya bağlı olan Sir Tarduşlar en kuvvetli boy idi. T’ung Yabgu ile anlaşamayan Sir Tarduşlar, Doğu Göktürk ülkesine göç ederek İl Kagan’a tâbi olunca, Tanrı Dağlarının kuzeyi boşaldı. Belki de bu yüzden daha kuzeyde Altayların güney eteklerinde yaşayan Karluklar, ortaya çıkan fırsatı değerlendirip kuvvetlendiler.
    Karluklar için bir dikkat çekici özellik, 605 yılı dolaylarına ait Töles boyları listesinde adlarından bahsedilmemesidir. Yani Karluklar, Töles grubuna dâhil edilmemiş olup, Göktürk hanedanına yakın boylardan biri şeklinde gösterilmiştir. Altay Dağlarının güney etekleri Göktürklerin tarih sahnesine kesin olarak ilk çıktıkları yerdir. Karlukların da ilk zikredildikleri bölge orasıdır. Dolayısıyla Karluklar, Göktürklere yakın, en azından akraba bir boydur. Üstelik Karluklar, Töles boyları arasında değil, Türgişler gibi Göktürk hanedanından gösterilirler. Neticede Karlukların Göktürklerin bir kolu olduğunu söylemek de mümkündür.
    Bu sırada üç kabileye ayrılıyorlardı: Mou-ts’e (Mou-luo), ikincisi Ch’ih-ssu (P’o-fu), üçüncüsü T’a-shih-li idi. Yukarıda belirttiğimiz gibi Altayların batısı Beşbalık’ın kuzeybatısı, Pu-ku-chen Suyu’nun kenarında To-ta-ling’de yaşıyorlardı.
    Karluklar, 627 yılından sonra bağlı oldukları Batı Göktürk Devleti’nin hükümdarı T’ung Yabgu’ya isyan ettiler. Bu esnada Batı Göktürklerinin önemli boylarından biri olduğuna işaret edilen Karlukların baş kaldırması çok kuvvetli bir durumda olan T’ung Yabgu’nun gücünü sarstığı zayıflamasına yol açtığı sonucunu ortaya çıkarmaktadır.  (daha&helliip;)


sitemap