merkantilizm nedir

Logo Background RSS

» merkantilizm nedir

  • Merkantilizm
    Yazar Tarih Temmuz 28th, 2011 | 1 Yorum var1 Yorum Yorum var

    b. Fiyat Artışı ve Merkantilizm

    10. ve 15. yüzyıllar arasında gelişen ticaret, 16. yüzyıla varıldığında devletlerin en önemli uğraşı oldu ve bugün bildiğimiz niteliğini kazandı: Kapitalist ekonominin ortaya çıkışı ve kent merkezli ekonomik sistemden ulus-merkezli ekonomik sisteme geçiş. Bu ekonomik dönüşümün önemli özelliği, 12. yüzyılda başlayan ama 16. yüzyılın ikinci yarısında hızlanan fiyat artışıdır. Tüm malların fiyatları 1550 – 1600 arasında ortalama olarak iki kat artmıştı. 1650’de buğdayın fiyatı Paris pazarında 1500’dekine göre 15 kat daha pahalıydı. Bu sürekli enflasyon, her yerde ve her zaman olduğu gibi en çok sabit gelirlileri etkiledi. İleride incelenecek olan ve aynı dönemde ortaya çıkan din savaşlarında, enflasyonun bu kesim üzerinde yarattığı kötümserliğin, hükümetlerin vergileri artırmalarının ve sonuç olarak etrafı kasıp kavuran ekonomik “anarşinin” payı büyüktür. 16. yüzyılın enflasyonun önemli bir nedeni, Amerika’dan Avrupa’ya akan yeni bulunmuş değerli madenlerdir. Maden miktarı, üretilen mal ve hizmetlerin hacminden daha hızlı arttığı için, madenin değeri azaldı. Bu da fiyatların yükselmesi demektir.

                Fiyat artışı, para miktarının fazlalaşmasının ötesinde, önemli gelişmelere yansıtır. Özellikle 13. yüzyıldan sonra sürekli artan nüfus, ekime daha az uygun toprakların da tarıma açılması zorunluluğunu doğurmuştu. Böylece, üretim maliyeti ve taşıma masrafları yükseldi. Tarım dışı, dolaysıyla beslenmesi gereken nüfus hızla artmaya devam ediyordu. Tarım teknolojisi fazla gelişmiş olmadığı için, fiyat artışı da en çok tarım ürünlerinde görüldü. Bu durum karşısında bazı hükümetler paranın değerini düşürdüler. Bu uygulama kısa sürede kralın gelirini arttırdıysa da, uzun vadede enflasyonu körükledi. Bazı hükümetlerse vergileri artırma yoluna giderek, buna izin vermeyen parlamenter nitelikte kuruluşlarla çatışmaya sürüklendiler. Böylece, 16. yüzyılın mali bunalımı, anayasal bunalımların ortaya çıkmasına yardım etmiştir. Bu anayasal bunalım sonunda, 17. yüzyılda İngiltere’de parlamento zafer kazanmış, öteki tüm Avrupa ülkelerinde kraliyet despotizmi kurulmuştur.

                Fiyat artışının bir başka sonucu, “merkantilizm”in ortaya çıkışıdır. Kralın ve danışmanlarının, altın ve gümüşün kendi ülkelerine akması için tedbir almaları, merkantilist düzenlemenin iticisi oldu. Bu uygulamaysa, giderek, güçlü ve kendi kendine yeterli ekonomi kurma düşüncesine yani merkantilizme yol açtı. Merkantilist düşüncenin temel noktaları şunlardı: Mamul maddelerin ihracatını artırmak, hammaddelerin ihracatını azaltmak; yaşamsal olan hammaddelerin dışında ithalatı yasaklamak ve böylece ticaret dengesini lehlerine çevirmek. Fransa, daha 16. yüzyıl başlarında Osmanlı Devleti ile bu amaca yönelik ticaret anlaşmaları (Osmanlı tarihinde daha sonra kapitülasyonlar adını alacak olan ve devletin zayıflamasının ana nedenlerinden birini oluşturacak ayrıcalık anlaşmaları) yapmıştı. İngiltere, Kuzey Buz Denizi’nin keşfinden sonra, 1553’te Rusya Şirketi’ni kurmuştu. Bunu, kısa bir süre sonra Osmanlı Şirketi izledi. Bunların en ünlüleri, 1600’de İngiltere’nin kurduğu Doğu Hindistan, Hollanda ve Fransa’nın daha sonra kurdukları benzer şirketlerdir. Bu şirketler sayesinde Kuzey Avrupa devletleri, Portekiz ve İspanya’nın Amerika ve Doğu’daki tekelini kırmışlardır. Böylece, yeryüzünde yeni ve çok daha güçlü sömürge imparatorlukları kurulacaktır.
    (daha&helliip;)


sitemap