Tarih Forum, Tarih, Forum Tarih, Forum, Tarih Portalı
Kapat
   

Geri git   Tarih Forum, Tarih, Forum Tarih, Forum, Tarih Portalı > Tarih Bilimine Giriş > Tarih Biliminin Yöntemi

Tarih Biliminin Yöntemi Tarih Biliminin Yöntemi Olan Kaynak Arama, Sınıflandırma, Çözümleme, Eleştiri ve Sentez Bilgileri

Yeni Konu aç Cevapla
 
Seçenekler Stil
Alt 27 Ekim 2014, 22:51   #1
Founder
Tarih - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 10 Nisan 2010
Bulunduğu yer: Olympus
Konular: 920
Mesajlar: 1.413
Aldığı Beğeni: 6
Beğendikleri: 27
Tarih isimli Üye şimdilik offline konumundadır
Standart Tarihin Kaynakları

Tarihin Kaynakları

Kaynaklar

Tarih yazımı ancak kaynaklar ile mümkündür. Kaynak ise tarihi bilginin alınabildiği materyallerdir. Bu anlamda sözlü ve yazılı her şey, bir alet, bir araç, mimari bir eser veya toplum hayatından intikal eden her nesne bilgi kaynağı olabilir. Özellikle yazılı kaynaklarda olaylar, sonuçları ve fikirler de yer alabilir. Fakat tarih usulü bakımından bilgi veren her şey kaynak değildir. Bir şeyin kaynak olabilmesi için bazı özellikleri olması gerekir. Buna göre kaynakları iki gurupta ele almak mümkündür.

1. Birinci Elden Kaynaklar (Ana Kaynak): Tarihi olayın kendi devrine ait bir materyale veya yazılmış bir esere, bir belgeye ana kaynak veya birinci elden kaynak adı verilir. Bu kaynaklar, Tarih araştırmalarında son derece önemlidirler. Bunlar bulunduğu sürece daima tarih yazımında diğer kaynakların önüne geçerler. Bu tür eserler, bir olaya fiilen iştirak etmiş, içinde yer almış veya olayı yakından takip etmiş kişinin kaleme aldığı eser olabileceği gibi; bir olay anısına inşa edilen abide; yazılan bir kitabe de olabilir. Aynı şekilde devletlerin bürokrasilerinde ürettikleri belgeler de üretildikleri tarihin bu tür kaynaklarındandır. Kanuni Sultan Süleyman’ın 1534 yılındaki Bağdat Seferine katılmış olan Celalzâde’nin eseri olan Tabakatu’l-Memâlik ve Derecâtü’l-Mesâlik adlı eseri o sefer için birinci elden kaynak niteliği taşı maktadır. Kanuni’nin Bağdat seferi için verdiği emirlerin kayıtları, sefer sırasındaki masraf defterleri vs. de o seferin birinci elden kaynaklarıdır. Aynı şekilde, Almanya başbakanı Bismark’ın resmi mektupları kendi döneminin diplomasi tarihi için birinci elden kaynaklar kabul edilir. Bu örnekleri çoğaltmak mümkündür.

2. İkinci Elden Kaynaklar: Olayın devrine yakın bir zamanda ve o devrin kaynaklarından da yararlanarak meydan getirilen eserlerdir. Başka bir ifade ile birinci elden kaynaklara dayanılarak yine o kaynaklara yakın tarihlerde kaleme alınan eserlerdir. Bu eserler birinci elden kaynakların bulunmaması halinde önem kazanır. Hatta bazen doğrudan birinci eseri gördükleri için onu temsil edebilirler. Nitekim birçok birinci elden kaynak bu tür eserlerin arasında günümüze intikal edebilmiştir. İleriki sahifelerde tanımlarına yer verilecek olan Osmanlı Vak’anüvislerinin eserlerinin bir kısmı; kendilerinden önceki eserlerden hareketle yazıldıklarından, ikinci elden kaynak hükmüne girmektedirler. Ancak kullandıkları birinci elden kaynağın bize ulaşmaması halinde, -başka kaynağa dayanmasına rağmen- birinci elden kaynak olurlar. Meselâ Mehmed Neşrî’nin Kitâb-i Cihânnümâ isimli eseri Osmanlı Tarihini ilk devirleri için de önemli bir kaynaktır. Eser 1500 lerde kaleme alınmış ve kaynağı kendisinden önceki Aşıkpaşazâde Tarihidir. Bu gün her iki eser de elimizde olduğuna göre birincisi bütün önemine rağmen ikinci elden kaynak hükmündedir. Bu yüzden tarihçi ana kaynağı, ikinci elden kaynağa tercih eder ve gerekirse mukayeseli olarak her ikisini de kullanır. Zaten tarihçinin görevlerinden biri de kaynağı sağlam bir tahlil süzgecinden geçirmektedir. Bu durumda kaynak hangi dereceden olursa olsun araştırmada kullanılmalıdır.

Araştırmalar

Yukarıda ele alınan kaynakların, belgelerin ve diğer materyallerin kullanılarak bir konuda yapılan tarih incelemelerine araştırma denir. Bu incelemeler tarihi bir olayı inceleyen monografiler veya bir şahsın hayatını konu alan biyografilerdir. Bu tür çalışmalar kendisinden sonra yapılacak olan yeni araştırmalara ilham verebilir, hatta referans olarak da kullanılabilirler. Ancak bunlar kaynak sınıfına girmemektedir. Bu tür eserler kıymeti ne olursa olsun araştırma olarak nitelendirilmeli ve kaynaklar ile karıştırılmamalıdır. Bu incelemeler bizim bilgimizin kaynağı olabilirler fakat yukarıda anlatılan “kaynak” sınıfı içinde değildirler. Örneğin, Türkiye’de Osmanlı Tarihi konusunda, İsmail Hakkı Uzunçarşılı’nın büyük ansiklopedik eseri Osmanlı Tarihi adlı kitap sıkça akla gelir ve bu alan ile ilgilenenler tarafından kullanılır. Hatta pek çok tarihçinin başucu kitabıdır. Ancak bu esere kaynak demek yanlıştır. Bu çalışma, kaynaklar kullanılarak yapılan araştırmalar sınıfına girer. Aynı şekilde; Zekeriya Kurşun’un Basra Körfezinde Osmanlı-İngiliz Çekişmeleri, Katar’da Osmanlılar başlıklı çalışması, tamamen arşiv belgelerine, yani o konu için birinci elden kaynaklara dayanılarak yapılmış bir monografidir. Bu konuda daha önce kaleme alınmış başka bir kitap da bulunmamaktadır. Bu çalışma, daha sonraki çalışmalarda da referans olarak kullanılmaktadır. Ancak bu da bir kaynak değil, bir araştırma eserdir.

Burada şunun da bilinmesinde yarar vardır. Sıradan bir tarih okuyucusu gibi, tarih öğrencisi de tarih okumalarına her zaman araştırma eserlerden başlar. Bu eserler bizi kaynaklara yönlendirir, hatta çoğu kere tarih anlayışımızı da bu tür eserler şekillendirir. Bu yüzden önemlidirler. Fakat bizi ne kadar etkilerse etkilesinler, bu eserler mutlaka sorgulanarak okunmalıdır. Hangi tarih yöntemini takip etmektedir, kitabın yazım amacı nedir, kaynakları nelerdir, o konuda olup ihmal ettiği başka kaynaklar var mıdır? gibi soruların sorularak okunmaları gerekir. Elbette ilk okumaya başlanan bir kitapta bu soruların cevaplarını bulmaya çalışmak hem zaman hem de profesyonellik ister. Bu yüzden bunu yapamıyor olmamız kitabı okumamıza engel teşkil etmemelidir. Yukarıda sıralanan soruların zihinde tutulması bile başlangıç için yeterli olacaktır.
-

Prof.Dr. Zekeriya KURŞUN

Miskin bu mesaja teşekkür etti
__________________
"Başlarken her şeyiyim onun şeyhi ve dervişi,
Biterken kanlı bıçaklı katili..."

-
Tarih isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Etiketler
kaynaklari, kaynakları, tarihin

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
Konu Acma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı
Trackbacks are Kapalı
Pingbacks are Kapalı
Refbacks are Kapalı



WEZ Format +2. Şuan Saat: 16:01.


Powered by vBulletin® Version 3.8.10
Copyright ©2000 - 2020, vBulletin Solutions, Inc.
Search Engine Friendly URLs by vBSEO 3.6.0

İçerik sağlayıcı paylaşım sitelerinden biri olan Tarih.gen.tr Tarih Forum sitemizde 5651 Sayılı Kanun’un 8. Maddesine ve T.C.K’nın 125. Maddesine göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur. Tarih.gen.tr sitesindeki konular yada mesajlar hakkında yapılacak tüm hukuksal Şikayetler için iletişime geçilmesi halinde ilgili kanunlar ve yönetmelikler çerçevesinde en geç 1 (Bir) Hafta içerisinde Tarih.gen.tr yönetimi olarak tarafımızdan gereken işlemler yapılacak ve gerekli işlemler neticesinde size dönüş yapılacaktır.