Sanat Tarihi | Tarih Kütüphanesi - Part 3

Logo Background RSS

» Sanat Tarihi

  • Emevi Dönemi Sanatı
    Yazar Tarih Ekim 19th, 2010 | 1 Yorum var1 Yorum Yorum var

    2. EMEVİ SANATI

    Dört halife dönümden sonra halifelik Emevilere geçmiştir. İlk Emevi halifesi Muaviye’dir. Onun döneminde devletin başkenti Şam olmuştur. Emeviler döneminde devletin sınırları Azerbaycan’dan İspanya’ya kadar genişlemiştir. Emeviler fethettiği topraklardaki toplumların kültürlerinden etkilenmiştir. Buna bağlı olarak oluşan mimari yapılarda bölgeden bölgeye değişiklik göstermiştir. Bu İslam medeniyetinin zengin bir yapı mimarisinin oluşmasını sağlamıştır. Böylelikle Emeviler döneminde mimari alanda ilk anıtsal örnekler ortaya çıkmıştır. Dini mimaride Camiler ön plandayken Sivil mimaride daha çok saraylar yapılmıştır.

    a) Dinî Mimari

    Dini mimaride bahsedildiği gibi ön planda olan mimari yapılar camilerdir.

    Mescidi Aksa Camisi (702): Emevilerin en parlak dönemini yaşadığı halife Abdülmelik tarafından büyütülen ve genişletilen bu cami, bir Bizans kilisesinin kalıntıları üzerinde yapılmıştır. Bununla birlikte daha sonra çeşitli sebeplerden dolayı birkaç kez yıkılan mescit baştan inşa edilmiştir. Bugünkü yapı, mescit 1033 yılında bir deprem sebebiyle yıkılınca Fatımiler tarafından yaptırılan yapıdır; yine de yapıya yüzyıllar boyu farklı hükümdarların altında birçok eklemeler ve değişiklikler yapılmıştır. Yapısında kesme taş kullanılarak inşa edilmiştir.

    Şam Emeviye Camisi (706–714): Halife I. Velid tarafından Şam’da eski bir yapı üzerine yaptırmıştır. Cami dikdörtgen bir plana sahiptir. Üç minareli olup minareler Kuzey cephesinin ortasında ve güneydoğu ile güneybatı köşelerinde bulunur.

    Güneydoğu köşesinde bulunan minareye Minaretu’l Beyza (Ak Minare) veya Hz. İsa Minaresi denir. Hz. İsa’nın kıyametten evvel bu minarenin üzerine ineceği rivayet edilir. Ama minarenin öyle Hz. İsa ile yaşıt olduğunu düşünmeyin, 11. asır eseridir.

    Güneybatı köşesindeki minare Kayıtbay Minaresi olarak anılır. Minareyi inşa ettiren, Fatih Sultan Mehmed’in çağdaşı, meşhur Memluk sultanının ismini taşır. 15. asırdan kalmıştır.
    Üçüncü minare kuzey duvarının ortasında yer alır, üç minarenin en süslü, en gösterişli olanıdır. Minâretu’l Arus (Düğün veya Gelin Minaresi) diye anılır. Üst kısmı 11. asırdan kalmaysa da, alt kısmı caminin yapıldığı döneme tarihlenir.

    Namaz kılınan iç mekânda, merkezde Hz. Yahya’nın türbesi yer alır. Ayrıca Kerbela olayından sonra Hz. Hüseyin’in kesilen başının bir süre burada sergilendiği, bir rivayete göre ise buraya defnedildiği ifade ediliyor. Genellikle gruplar halinde dolaşan şiî ziyaretçiler Hz. Hüseyin’in başının sergilendiği yere başlarını sokuyor, türbenin etrafında içli, dokunaklı, kederli seslerle Kerbelâ’yı anıyorlar. Bununla birlikte Selahaddin Eyyubi’nin türbesi de burada bulunur.

    (Devamini Oku)

  • Hz. Muhammed ve Dört Halife Dönemi Sanatı
    Yazar Tarih Ekim 19th, 2010 | 1 Yorum var1 Yorum Yorum var

    1. HZ. MUHAMMED VE DÖRT HALİFE DÖNEMİ SANATI (Erken İslam Sanatı)

    Hz. Muhammed ile birlikte İslam sanatı ilk örneklerini vermiştir. Toplumlar kendi yaşayış biçimlerine göre nasıl ev tipleri yapmışlarsa dine uygun olarak da ibadet yerleri kurmuşlardır. İslam dininin getirdiği en büyük yenilik cami mimarisidir. Ancak İslam’ın ilk yıllarında günümüze gelmiş mimariler yoktur. Çünkü ilk camiler zamanla değişime uğramış, yerlerine sonradan daha gelişmiş bir mimariyi sergileyen örnekler kurulmuştur. İlk camiler üzerleri açık, kerpiç duvarlı, hurma dallarının gölgelediği çok basit yapılardı ve bu yapıların hiçbir sanatsal yönü yoktur. İlk cami Hz. Muhammed’in Medine’deki eviydi. Bu cami daha sonra Medine Camisi olarak anılmıştır. Kerpiç duvarla çevrili kare bir alanın yalnızca bir tarafında iki sıralı ağaç direklere dayanan, hurma yapraklarıyla örtülü bir dam bulunuyordu. Böylece cemaat bölgenin kavurucu güneşinden korunmuş oluyordu. Bu ilk örnek daha sonra geliştirilmiş, avlunun çevresine birkaç sıralı revaklar yapılmış, asıl ibadet mekânın üzeri eğik çatıyla örtülmüştür. Emeviler döneminin Basra ve Kûfe camileri ile Kahire’deki Amr Camii, plan bakımından Medine Camisi’nden pek farklı değildiler. Bu yapılarda minber ve minare yoktu, mihrap ise yalnızca yön belirten bir işaretti, henüz mimari bir öğe niteliği kazanmamıştı. Bu ilk dönemde yapılan camiler genellikle kare veya dikdörtgen planlıdır.


sitemap