Siyasi Tarih | Tarih Kütüphanesi - Part 5

Logo Background RSS

» Siyasi Tarih

  • Endüstri Devriminin İkinci Aşaması
    Yazar Tarih Aralık 20th, 2011 | Yorum Yok Yorum var

    2. Endüstri Devriminin İkinci Aşaması (1870’lerden Sonra)

                1870’lerle birlikte endüstri devrimi nitelik değiştirdi. Artık bilimsel buluşlar ve bunların üretime uygulanması, pratik zekâlı tek tek bireylerin birbirinden ayrı çalışmalarına bağlı olmaktan kurtulmuş, devletin tüm olanaklarıyla desteklediği, gerektiğinde örgütlediği büyük ve zengin kuruluşların eline geçmiştir. Böylece doğal kaynaklar ve bilim, el ele verecek yeni ve kitle halinde mal üretimine yönelmiştir. Endüstrileşme sürecinin bu ikinci aşaması, birincisine göre, toplumsal etkilerden daha şiddetli, sonuçların da daha şaşırtıcı ve halkın yaşamını değiştirmede daha etkilidir.

                Endüstrileşmenin bu ikinci aşamasında temel hammadde ve enerji kaynaklarında da değişiklik ortaya çıktı. Kömür ve demirin yanında, çelik, elektrik, petrol ve kimyasal maddeler de üretim sürecine sokulunca, endüstrileşme bugün çevremizde gördüğümüz biçimini almış oldu. Yine bugün çevremizde gördüğümüz ve belki de kanıksadığımız nesnelerin çoğu yüz yıllık bir geçmişe sahiptir. İçten yanmalı motor, telefon, mikrofon, gramofon, telsiz, lamba, araba lastiği, bisiklet, daktilo, ucuz gazete kağıdı gibi yenilikler, endüstri devriminin ikinci yarısının ürünüdür.

                Demir, endüstri devriminin birinci aşamasında büyük ama başat olmayan bir rol oynamıştı. İkinci aşamasında çelik tam anlamıyla her alana egemendir. En önemli yararı ise demiryollarında görülür. Yalnız ABD, 1880 – 1890 arasındaki on yılda mevcut olanlara 115.000 km. demiryolu eklemiş, İngiltere 1860 – 1913 arasında demiryolu uzunluğunu iki katına, Fransa dört, Almanya altı katına çıkarmıştır. Demiryolu, Rus hükümetinin mutlak otoritesini doğuda Pasifik ve güneyde Asya’nın içlerine kadar genişletmiş ve böylece totaliter bir tiranlığın temelini atmıştır. Öteki ülkelerde ulusal benliği ve birliği güçlendirmiştir. (Devamini Oku)

  • Endüstri Devrimi Hakkında
    Yazar Tarih Aralık 7th, 2011 | Yorum Yok Yorum var

    Endüstri Devrimi

    19. yüzyılın tam anlamıyla bir Avrupa yüzyılı olduğu, bu kitabın sistematiği verilirken belirtilmişti. Bu öyle bir yüzyıldır ki, tüm dünya ekonomi ve politikasına Avrupa devletleri egemendir. 1800’lerden önce, Avrupa dünya “üstünlüğünü” sağlamıştı ama bu üstünlük Avrupa’nın her alanda dünya egemenliği biçiminde değildi. Dünya ilk sömürgecilik faaliyetlerine ve kurulan sömürge imparatorluklarına rağmen, Avrupa’nın her köşede etkili olduğu, doğrudan ya da dolaylı bir biçimde yönettiği tek bir birim haline gelmemişti. İşte, 19. yüzyıl bu egemenliğin kurulduğu dönemdir ve bunu sağlayan da endüstrileşme ve onun yol açtığı emperyalizmdir. Tüm gelişmeler nasıl gerçekleşti? Bu bölümde cevap verilmeye çalışılacak olan temel soru budur.

                Doğa bilimlerindeki gelişme ve önemli buluşların tarihinin 19. yüzyıldan çok öncelere gittiği doğrudur. Ancak, 19. yüzyılla birlikte, bu buluşların üretime uygulanması gerçekleşmiş ve bunun sonucu olarak artan üretim Avrupa devletlerinin ekonomik refahını çok yükseltmiştir. Ekonomik refah ise, başka şeylerin yanında, silah endüstrisinde de büyük gelişmelere yol açarak, Avrupa’nın tüm dünya halkları üzerinde egemenliğini kurmasını kolaylaştırmıştır. Daha önce de belirtildiği gibi, 18. yüzyılın sonlarına kadar ekonomik yaşam, büyük ölçüde, tarıma, küçük el sanatlarına ve ticarete dayanıyordu. Asıl üretim kaynağı olan toprak soyluların ve kilisenin elinde olduğu için siyasal güç de temelde toprak aristokrasisinin elindeydi. Bu durumu yalnız liberalizm ve milliyetçilik gibi akımlar yıkmış değildir. Bunlardan daha temel olan, ekonomik yapının değişmiş olmasıdır. Kısaca, yeni buluşların üretime uygulanması ve bunların en önemlisi olan buhar gücüyle çalışan makine, makineleşmiş endüstriyi doğurmuş ve bu da Avrupa’da sermaye birikimini artırmıştır. İşte, buna “Endüstri Devrimi” deniliyor.

                Aslında endüstrileşme iki aşamalı olarak gerçekleşmiş bir olgudur ve ya da iki ayrı endüstri devriminden söz edilebilir. Bazı kaynaklar ilk aşamaya endüstri devrimi, ikincisine bilimsel devrim adını vermektedirler. (Devamini Oku)

  • Endüstri Devriminde Globalleşme Dönemi
    Yazar Tarih Aralık 7th, 2011 | Yorum Yok Yorum var

    V. ENDÜSTRİ DEVRİMİ VE SONUÇLARI: GLOBALLEŞME DÖNEMİ[1]

    Liberalizm ve milliyetçilik akımlarıyla bunların Avrupa açısından doğurduğu sonuçlar, bundan önceki bölümün konularıydı. Ancak ne kadar güçlü olurlarsa olsunlar, bu hareketler Avrupa ve Amerika dışındaki dünyada büyük bir etki yaratmamışlardır. İşte şimdi incelenecek olan endüstri devrimi, liberalizm ve milliyetçilikle birleşerek, Avrupa’yı o kadar değiştirecek ve büyük ölçüde endüstrileşmenin ürünü sayılabilecek emperyalizm kanalıyla tüm yeryüzüne yayılacaktır ki, bu büyük “patlama”dan etkilenmeyecek toprak parçası kalmayacaktır demek yanlış olmaz. 19. yüzyılın bu patlayıcı ve değişiklik getiren güçleri dünyayı tek bir faaliyet alanı haline getirecek ve Avrupa’nın dünya üstünlüğünü kesin bir biçimde sağlayarak, globalleşme sürecini tamamlayacaktır.

    Not: Bu ilgili makale Oral Sander’in “Siyasi Tarih ilkçağlardan 1918’e” adlı eserinden yararlanıp yazılmıştır.
    Kitabı, İmge Kitabevi Yayınları’ndan temin edebilirsiniz.


    Siyasi Tarih’in Tüm Konuları İçin Yukarıdaki  Siyasi Tarih  Sayfasına Bakmanızı Öneriyoruz.


    [1] Bu bölümün yazılmasında, bir önceki bölümdekilere ek olarak yararlanılan kaynaklar şunlardır: Geoffrey Barraclough (Ed.), Times Dünya Tarihi Atlası, çev. Zeki Okar, Karacan Yayınları, İstanbul, 1978; Max Beer, Sosyalizmin ve Sosyal Mücadelelerin Tarihi, çev. Z. Uray, Kitaş Yayınları, İstabul 1969; F. Lee Benns, Europe, 1870-1914, 1965, N. Y., New York, Meredith Pub, Co,; Aldous Huxley, Science, Liberty and Peace, Chatto and Windus, Londra, 1947; Brave New World Revisited, N. Y., Harper and Row Publishers, New York, 1958; A. Haluk Ülman, Birinci Dünya Savaşı’na Giden Yol, Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayını, Ankara 1972.


sitemap